İstanbul’da son periyotta yaşanan ve büyüklüğü 6,2’ye ulaşan zelzelelerin akabinde, riskli yapıların tespiti ve dönüşüm süreci tekrar gündeme geldi. Sarsıntıya karşı dayanıklılığı bulunmayan yapıların yıkılarak tekrar yapılmasını öngören 6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” kapsamında süreçler dört ana kademede yürütülüyor.
1. Etap: Tespit Başvurusu
Kentsel dönüşüm süreci, yapı maliklerinin riskli yapı tespiti için müracaatta bulunmasıyla başlıyor. Malik ya da yasal temsilciler tarafından yapılan müracaatlar, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın belirlediği lisanslı kurum ve kuruluşlar aracılığıyla yapılıyor. Müracaat süreçleri, e-Devlet üzerinden yahut https://kentseldonusum.csb.gov.tr adresi üzerinden gerçekleştirilebiliyor.
2. Basamak: Risk Tespiti
Yapılan müracaatın akabinde ilgili kurumlarca hazırlanan risk tespit raporu, büyükşehirlerde ilçe belediyelerine, başka vilayetlerde ise Kentsel Dönüşüm Müdürlüklerine iletiliyor. Tespit edilen yapının tapu kaydına “riskli yapı” şerhi düşülüyor ve maliklere tebligat yapılıyor. Maliklerin itiraz hakkı bulunurken, itiraz mühleti 15 gün olarak belirlenmiş durumda. İtirazlar, teknik heyet tarafından inceleniyor ve kesin karar veriliyor.
3. Kademe: Yıkım Süreci
Riskli yapı kararı katılaştıktan sonra, maliklere yıkım için 90 güne kadar mühlet tanınıyor. Belirlenen mühlet içerisinde yıkım gerçekleştirilmediği takdirde, elektrik, su ve doğal gaz üzere hizmetler kesilerek yapıların boşaltılması sağlanıyor. Yıkım süreçleri, ilgili yönetimler tarafından ya direkt ya da kolluk kuvveti takviyesiyle yerine getiriliyor. Bu evrede oluşan masraflar, yapı maliklerinden payları oranında tahsil ediliyor.
4. Kademe: Yıkım Sonrası Uygulama
Yıkılan yapıların yerine yapılacak yeni projeler, maliklerin oybirliğiyle belirlenmeye çalışılsa da oybirliği sağlanamayan durumlarda payları oranında salt çoğunluğun kararı temel alınıyor. Bu karar doğrultusunda yeni inşaat ruhsatı süreçleri yürütülüyor. Mutabakat sağlanamayan maliklerin payları, açık artırma yöntemi ile mutabakat sağlayan maliklere yahut onların belirlediği müteahhide satılıyor.
Salt çoğunlukla alınan karar sonrası yapılacak yeni yapı için tebligat süreci, noter, e-Devlet yahut ilgili muhtarlıklar üzerinden duyuruluyor. Satış süreçlerinin akabinde, yeni malik ismine tapu kaydı yapılmasıyla tam muvafakat sağlanıyor ve yapı inşasına başlanıyor.
Vergi ve kira yardımı destekleri
6306 sayılı yasa kapsamında yürütülen tüm bu süreçlerde, hak sahiplerine vergi, harç ve fiyat muafiyeti sağlanırken, ayrıyeten kira yardımı ve faiz takviyesi üzere finansal dayanaklardan de yararlanma imkânı sunuluyor.
