AFAD, Ege Denizi’nde saat 06.19’da 6 büyüklüğünde bir zelzele meydana geldiğini duyurdu. Yerin 17,7 kilometre derinliğinde yaşanan zelzelenin merkez üssü ise Datça’ya 166 kilometre arada bulunuyordu.
Sarsıntı kıyı vilayetlerde de hissedilirken, tatil dönemi öncesi kaygılar güzelce arttı. Zelzele uzmanı Süleyman Pampal ise bölgede büyük çağlı bir zelzele beklendiğini belirterek, hazırlık daveti yaptı.
Depremin merkez üssünün Girit’in kuzeyinde, yakın vakitte zelzele fırtınaları ile sarsılan Santorini’nin yakınlarında olduğuna dikkat çeken Pampal, beölgede 1956’da 7,2’lik ve 7,7’lik zelzeleler yaşandığını ve büyük fayların kırıldığını söyledi.
“8,5 büyüklüğünde sarsıntılara yol açacağını değerlendiriyoruz”
Ancak bu büyüklükte sarsıntılar üretecek fayların hala var olduğunu belirten Pampal, “Asıl Girit-Rodos çizgisinin güneyindeki dalma batma zonu dediğimiz, Helen ve Kıbrıs yayı, Pilini-Strabo transformaları üzerinde meydana gelebilecek sarsıntıların çok daha büyük olabileceğini, 8-8,5 büyüklüğünde sarsıntılara yol açacağını değerlendiriyoruz” dedi.
Girit’in yakın güneyinde 1700–1800’lü yıllarda 8-8,5; 1222’de benzeri formda 8 büyüklüğünde zelzelelerin yaşandığını belirten zelzele uzmanı, 1222’deki zelzelenin Kıbrıs’ı da etkilediğini söyledi.
“‘Depremler bize uzak korkacak bir şey yok’ demek yanlışsız değil”
“Kısmen bize uzak olmakla birlikte, 8 – 8,5’luk zelzeleler sarsıntı olarak yıkıcı tesir yapabilir” diyen Pampal, Türkiye kıyılarında, Yunanistan’da, adalarda, ikincil tesir olarak tsunami ortaya çıktığını belirterek şöyle konuştu:
“Genelde Marmara için tsunamiden bahsediyoruz lakin bu doğrultu atımlı faylar çok kıymetli tsunami tesiri yaratmaz. Halbuki bu levha hududundaki sarsıntılar çok kıymetli tsunamilere neden olur. Zaten daha evvel yaşanan tsunamiler Muğla, Antalya, İzmir kıyılarında büyük izler bırakmış. O bakımdan bu zelzelelerin bize uzak olmasından korkacak bir şey yok demek yanlışsız değil.“
Büyük sarsıntı kapıda!
Bölgedeki sarsıntıların haberci zelzeleler olmadığını lakin bölgenin sismik olarak son derece harektli olduğunu hatırlatan Pampal, “Levhanın yavaş hareketi bu türlü 6’lık zelzeleleri tetiklemez. Tetiklemekten kelam etmek hakikat değil. Ancak o hareket büyük bir zelzeleye yol açacak, yalnızca vaktini bilmiyoruz. Geçmişte 8-9 şiddetinde sarsıntı ürettiğine nazaran, yeniden üretebilir “dedi.
“Yukarı gerçek çıkıp beklerlerse kurtulma talihleri var”
Bölgede büyük bir sarsıntı olması durumunda Türkiye’nin birincil tesirden daha düşük, ikincil tesirden daha fazla ziyan görebileceğini tabir eden zelzele uzmanı, “Vatandaşlarımızın artık sarsıntıda ne yapacağını öğrendiğini söyleyebiliriz, lakin tsunami konusunda kâfi bilgi yok. Tsunami, sarsıntı üzere birincil tesir yapmıyor. Sarsıntı olduktan sonra vatandaşlarımız ikaz beklemeden tsunaminin geleceğini anlayıp yüksek yerlere çıkmalı. Apartmanda bile üst hakikat çıkıp en üst katta beklerlerse kurtulma talihleri var” diye konuştu.
‘Bölgede daha büyük sarsıntı olabilir, bekliyoruz’
Tsunami için Japonya’yı örnek veren Pampal, bilgilendirme ve tatbikatlarla aksiliklerin en aza indirilebileceğine işaret etti.
“Bölgede daha büyük sarsıntı olabilir. Tarihte de büyük sarsıntılar var, tekrar olabilir. Bekliyoruz” diyen Pampal, 7 ile 8 şidetindeki bir sarsıntı ortasında 33 kat fark olduğuna dikkat çekti.
Tek tehlike levha hududundaki sarsıntılar değil
Pampal, Ege ve Akdeniz kıyıları için yalnızca levha hududunda beklenen sarsıntıların değil, Ege ve Batı Anadolu bölgesindeki etkin fayların da büyük tehlike yarattığına dikkat çekti. Gediz Grabeni’nin İzmir’in içinden, güneyde Büyük Menderes Grabeni’nin de Denizli’den yelpaze üzere batıya yanlışsız uzandığına dikkat çeken Pampal, “Kıyılarımızda doğu-batı istikametli çok sayıda etkin fay var. Bunlar 7 civarında sarsıntılara yol açıyorlar ve çok sık oluyorlar. Bölgenin, Batı Anadolu’nun kentlerini sarsıntılara hazırlaması gerekiyor. Kentsel dönüşüm yasası çerçevesinde bunu yapmak için ellerinde imkan var, yalnızca biraz hızlanılması gerekiyor. Tatil bölgelerinde de bu var. Tsunami tesiri buralarda çok yüksek olacaktır” ifadelerini kullandı.
Nasıl tedbir alınmalı?
Kıyı bölgelerinde yapıların sarsıntıya güçlü hale getirilmesinin ve vatandaşların uyarılmasının değerli olduğunu belirten Süleyman Pampal, güneyde olabilecek yıkıcı bir zelzelenin 200-300 km’yi bulabileceğini, buradan yola çıkan tsunaminin kıyıya gerçek en az 20 dakika içinde ulaşabileceğini belirterek, “Tsunaminin ne vakit geleceğini çabucak kestirebiliriz, bölgeyi yükseğe gerçek tahliye edebiliriz. Bakanlık, AFAD ve lokal idareler vatandaşlara bu mevzuda ihtar sistemleri kurarak ve tatbikatlarla bilgi verebilir” dedi.
“Tatikatlar ciddiye alınmıyor”
Tatbikat konusunun ciddiye alınmadığına dikkat çeken Prof. Dr. Süleyman Pampal, “Bilgiyi davranışa dönüştürmenin diğer yolu yok. Daima tekrarlayıp içselleştireceğiz. Artık depremmiş, tsunamiymiş vatandaş bunu duyduğunda ne yapması gerektiğini bilip uygulamaya başlayacak” diyerek Japonya’yı örnek gösterdi.
“Japonya’da 8 büyüklüğünde bir sarsıntıda 20 bine yakın can kaybı oldu. Lakin çok daha büyük bir kaybın olmamasını şuur kurtardı. Biz de Japonya’dan daha az tehlikeli bir yerde değiliz” diyen Pampal, çok sayıda levha hududu üzerinde yer alan Türkiye için vatandaşın kesinlikle bilinçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
