Recep ERÇİN
Yüksek enflasyon, geçen yıllarda gözlenen devalüasyon ve altın fiyatlarının rekor kırması yüzünden fiyatların geldiği düzeyler çeşitli mal, hizmet, döviz ve emtianın efektif karşılığını artırdı. Bilhassa döviz ve altının alacağınızda yahut satacağınızda bunun karşılığı kadar para taşımak artık eskisi kadar kolay değil.
Efektif ölçüsü zorluyor
En büyük Türk lirası banknot 200 TL ile hudutlu kalınca çok değil birkaç sene evvel 4 adet 200’lük banknot ile 1 gram altın alabilirken artık adet 21-22’ye çıktı. Kapalı Çarşı’nın da işi zorlaştı. Altın bozdurmaya gelen vatandaşlar, efektif almak istediklerinde karşılarında çuvalla para bulur hale geldiler.
Elinizde bir çuval para ile ortada kalmayın!
Bu durum bankaların Kapalı Çarşı şubelerini de zorluyor. Bunun yanında şube çalışanları da para saymak ve taşımaktan yorulmuş durumda. Bir günlüğüne rastgele bir büyük bankanın Çarşı şubesini gidip gözlemlediğinizde trafiğe şahit oluyorsunuz. Gelen efektif fiyatı fazla olunca şubenin o günkü limitleri aşılıyor. Çalıştığınız banka olsa bile o şubenin müşterisi değilseniz günlük para yatırma fiyatı banka ve şubesine nazaran değişmekle birlikte 300 ile 500 bin TL ile sonlu kalıyor. Banka şubeleri kalan meblağı öbür şube yahut müşterinin kendi şubesine yaptırmasını öneriyor. Hal bu türlü olunca vatandaş elinde çuvalla para ile ortada kalabiliyor.
Yastık altı ve efektif geleneği kırılamadı
Bunun kesin tahlili ise süreç yapmadan bir iki gün evvel banka ile görüşerek Çarşı ve yakınındaki şubelere yüklü ölçüde efektif yaptıracağını bildirmekten geçiyor. Banka çalışanları ve Kapalı Çarşı esnafı uyarıyor: kesinlikle bankanıza bildirin. Bununla birlikte bankaların aşikâr şubelerden ve kuyumcular eliyle altın günleri yaparak vatandaşın yastık altı altın tasarruflarını sisteme kazandırma faaliyetleri sürse de vatandaşın ilgisi yeniden Kapalı Çarşı’ya oluyor. Küçük meblağlar için bile Çarşı tercih edilebiliyor.
Savaş nakit kahrı yarattı
Öte yandan İran-İsrail çatışmaları yüzünden Türkiye’nin doğu hududunda yaşanan hareketlilik Kapalı Çarşı’ya da yansıdı. Çarşı esnafının aktardığına nazaran, Doğu Anadolu vilayetleri kaynaklı artan nakit talebi pazarda nakit sıkışıklığına yol açtı. Savaşın son bulması ile birlikte nakit sıkışıklığının azalması bekleniyor.
