Küresel piyasalarda, geçen hafta ABD’de vergi indirimi tasarısı, ABD Başkanı Donald Trump’ın “tarife mektupları”, ülkede açıklanan istihdam raporu ve merkez bankaları liderlerinin açıklamalarıyla karışık bir seyir öne çıkarken, gelecek hafta ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) yayımlayacağı toplantı tutanakları yatırımcıların odağına yerleşti.
ABD idaresinin uyguladığı muhafazacı siyasetlerin iktisat ve ticaret üzerindeki mümkün tesirlerine yönelik kaygılar devam ediyor. Global çapta başta tarifeler olmak üzere birçok belirsizlik unsuru mevcutken, ABD Başkanı Trump’ın sık değişen siyasetleri da yatırımcıların karar alma süreçlerini zorlaştırıyor.
Geçen hafta Trump’ın, tarifelerin erteleme tarihinin sonu olan 9 Temmuz yaklaşırken ABD ile ticaret yapan ülkelere uygulanacak tarifeleri mektup yoluyla bildireceğini ve 1 Ağustos’ta yürürlüğe gireceğini açıklaması, bilhassa Asya piyasalarında risk iştahını törpüledi. Japonya, Güney Kore ve Hong Kong borsaları haftalık bazda kıymet kaybetti.
Öte yandan, dünya genelinde ekonomik ve jeopolitik telaşlar sürerken, geçen hafta ABD iktisadına dair gelişmeler de yatırımcılar tarafından yakında izlendi. ABD Başkanı Trump, Kongre’den geçen kapsamlı vergi indirimleri ve harcama kesintileri içeren tasarıyı imzalayarak yasalaştırdı. Trump tasarıyla ilgili olarak “Bu yasa tasarısı muazzam bir ekonomik büyümeyi tetikleyecek ve ülkeyi ayakta tutan çalışkan vatandaşları ayağa kaldıracak” değerlendirmesinde bulundu.
Bahsedilen tasarının ülkenin bütçe açığını 2034’e kadar 3,4 trilyon dolar genişleteceği iddia edilirken, Milletlerarası Para Fonu (IMF) Sözcüsü Julie Kozack, IMF’nin ABD’nin bütçe açığını vakitle düşürmesi gerektiği istikametindeki tavrını koruduğunu belirterek, “vergi indirimi” tasarısının borcun azaltılması tavsiyesine zıt düştüğünü söyledi.
Bu gelişmelerin yanı sıra geride kalan haftada ABD’de açıklanan istihdam raporu ülkede iş gücü piyasasının güçlü kaldığına işaret etti. Fed’in para siyaseti kararlarında kıymetli yükü bulunan iş gücü piyasasına dair alınan olumlu sinyaller Bankanın gevşeme döngüsüne ait belirsizlik oluşturdu. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in yıl genelinde toplam 3 kere faiz indirimi yapacağına ait öngörüler zayıflarken, Fed’in eylülde siyaset faizini 25 baz puan indireceği ihtimali yüzde 88’den yüzde 72’ye geriledi.
Geçen hafta Avrupa Merkez Bankası (ECB) tarafından düzenlenen ECB Merkez Bankacılığı Forumu’nda konuşan Fed Başkanı Jerome Powell, faizleri yine düşürmeye başlamadan evvel daha fazla bilgi elde etmek ve tarifelerin tesirlerini görmek istediklerini söyledi. ABD iktisadının epey yeterli bir pozisyonda olduğunu söyleyen Powell, tarifeler göz arkası edildiğinde enflasyonun beklendiği üzere davrandığını kaydetti. Powell, tarifelerin tesirinin şimdi çok fazla görülmediğine dikkati çekerek, yaz boyunca daha yüksek enflasyon bilgileri beklediklerini anlattı.
Tarifeler olmasaydı Fed’in şimdiye kadar faizleri daha fazla düşürüp düşürmeyeceğine yönelik soruya, “Bence bu hakikat.” karşılığını veren Powell, tarifelerin büyüklüğünü görünce ve tarifelerin bir sonucu olarak enflasyon beklentileri yükselince, beklemeye geçtiklerini kaydetti.
Powell, Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) üyelerinin büyük çoğunluğunun yılın ilerleyen devirlerinde faiz oranlarının tekrar düşürülmeye başlanmasının uygun olacağını düşündüğünü lisana getirerek enflasyon ve iş gücü piyasasına dair bilgileri izleyeceklerini söyledi. Powell, rastgele bir toplantıda faiz indirimi mümkünlüğünü masadan kaldırmayacağını ve bunun dataların nasıl geliştiğine bağlı olacağını söz etti.
Bu gelişmelerin ışığında ABD tahvil piyasalarında geçen hafta satıcılı bir seyir hakim olurken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 7 baz puanlık artışla haftayı yüzde 4,35’ten kapattı.
Emtia fiyatları kelam konusu haber akışıyla müspet bir seyir izlerken, altının ons fiyatı geçen hafta yüzde 1,9 artışla 3 bin 337 dolara, gümüşün ons fiyatı yüzde 2,58 yükselişle 36,9 dolara çıkarken, Brent petrolün varili de yüzde 2,40 bedel çıkarıyla 67,9 dolardan haftayı tamamladı.
Dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 97,2 düzeyinden haftayı bitirdi.
New York borsası müspet seyretti
New York borsasında geçen hafta müspet bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında, S&P 500 yüzde 1,72, Nasdaq endeksi yüzde 1,48 ve Dow Jones endeksi yüzde 2,30 paha kazandı. ABD’de Bağımsızlık Günü tatili hasebiyle New York Borsası perşembe günü yarım gün sürece açık olurken, cuma gününü kapalı geçirdi.
Makroekonomik data tarafında ise ABD’de tarım dışı istihdam haziranda 147 bin kişi artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 4,2’den 4,1’e indi. Ülkede birinci defa işsizlik maaşı müracaatında bulunanların sayısı da 28 Haziran ile biten haftada 233 bine inerek piyasa öngörülerinin altında gerçekleşti.
ABD’de Tedarik İdare Enstitüsü (ISM) hizmet kesimi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda piyasa beklentilerine paralel olarak yüzde 50,8’e yükseldi. S&P Küresel’in hizmet kesimi PMI verisi ise haziranda bir evvelki aya kıyasla 0,8 puan azalışla 52,9’a indi. Ülkede fabrika siparişleri, mayısta yüzde 8,2 ile beklenenden fazla artış kaydetti.
Ülkenin dış ticaret açığı ise mayısta yüzde 18,7 artışla 71,5 milyar dolara çıkarken, ihracatı yüzde 4, ithalatı yüzde 0,1 azaldı.
Küresel piyasalarda gelecek hafta FOMC toplantı tutanakları, toptan eşya stokları, haftalık işsizlik maaşı müracaatları bilgileri takip edilecek.
Avrupa borsaları karışık seyretti
Avrupa borsaları geçen hafta karışık bir seyir izlerken, Avrupa Birliği (AB) ile ABD’nin tarifeler konusunda muahede sağlayıp sağlayamayacağına ait gelişmeler yakından takip edildi.
Avrupa Merkez Başkanı (ECB) Christine Lagarde, Alman televizyonunda katıldığı bir programda, iktisada ait değerlendirmelerde bulundu. Lagarde, mevcut faiz oranlarının uygun düzeyde olduğunu ve bankanın yüzde 2’lik orta vadeli enflasyon gayesine bağlı kaldığını söyledi.
Enflasyonda yıllar süren iniş çıkışların akabinde nihayet Avro Bölgesi’ne istikrarın geldiğini belirten Lagarde, “Kararlılığımız, taahhüdümüz ve misyonumuz fiyat istikrarını korumaktır. Fiyat istikrarı yüzde 2 enflasyon düzeyindedir. Bunu gerçekleştirdik, enflasyon yüzde 2 olarak ölçülüyor ve bunu yapmaya devam edeceğiz.” dedi.
ABD Başkanı Trump’ın gümrük vergisi siyasetine ait de değerlendirmelerde bulunan Lagarde, bu siyasetlere verilecek karşılıklardan birinin AB’nin pazarını güçlendirmek olacağını kaydetti. Lagarde, “Elbette ABD büyük, değerli bir yer ve bizim için de değerli bir ticaret ortağı. Lakin yapmamız gereken kendi bahçemizi burada, kendi konutumuzda yetiştirmektir.” dedi
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ABD ile tarifeler konusunda bir muahede yapmaya hazır olduklarını söyledi. Leyen, müzakere edilmiş bir tahlil istediklerinin altını çizerek, tıpkı vakitte, tatmin edici bir muahedeye varılamaması muhtemelliğine da hazırlık yaptıklarını söz etti.
AB ülkelerinin, ABD’ye karşı bir dengeleme listesi üzerinde de istişarelerde bulunduğunu anlatan von der Leyen, “Avrupa’nın çıkarlarını savunacağız. Bunun için gerekli bütün araçlar masada.” dedi.
Ekonomik bilgilerin yanında jeopolitik gelişmeler de yatırımcılar tarafından yakından takip edilmeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ile yaptığı telefon görüşmesinde Ukrayna barışı konusunda “hiçbir ilerleme” kaydedemediğini belirtti.
Öte yandan Almanya Federal İş Ajansı (BA), işsizlik sayılarına ait haziran ayı datalarını açıkladı. Buna nazaran, ülkede mevsimsellikten arındırılmış işsiz sayısı, haziranda mayıs ayına nazaran 11 bin kişi artarak 2 milyon 970 bin oldu. Beklenti, işsiz sayısının haziranda 15 bin artması tarafındaydı.
Uluslararası finansal araştırma kuruluşu S&P Küresel, İngiltere’nin haziran ayı imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) datalarını açıkladı. Bilgilere nazaran, ülkede imalat sanayi PMI haziranda 47,7 oldu. Bu düzey son 5 ayın en yüksek bedeli olmasına karşın, büyüme bölgesi olan 50 puanın altında kalmaya devam etti.
Geçen hafta İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,27 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,06 kıymet kazanırken, Almanya’da DAX endeksi yüzde 1 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,3 düştü.
Gelecek haftanın data takviminde pazartesi Avro Bölgesinde perakende satışlar, Almanya’da sanayi üretimi, cuma İngiltere’de sanayi üretimi, Almanya’da enflasyon bilgileri takip edilecek.
Asya borsaları Çin hariç negatif seyretti
Asya borsaları geçen hafta Çin hariç satış yüklü seyrederken, Trump’ın “tarife mektupları”na ait telaşlar ve açıklanan makroekonomik datalardan alınan karışık sinyaller risk iştahını törpüledi.
Japonya ile de ticaret mutabakatı yapabileceklerinden kuşkulu olduğunu söyleyen Trump, bu yüzden Japonya’ya bir mektup yazacağını belirterek mektupta, “Size çok teşekkür ediyoruz ve gereksinimimiz olan şeyleri yapamayacağınızı biliyoruz, bu nedenle yüzde 30, yüzde 35 ya da bizim belirlediğimiz sayı neyse onu ödüyorsunuz.” diyeceğini tabir etti.
Japonya’nın baş ticaret müzakerecisi Ryosei Akazawa, hem Japon hem de ABD heyetlerinin muhtemel bir muahede için samimi görüşmeler yürüttüğünü lakin temel farklılıkların hala çözülmediğini söyledi.
Öte yandan Çin Ticaret Bakanlığı, Pekin’in ABD ile ticaret görüşmelerinde haziranda sağlanan muahedeleri sürdürmek için yakın iş birliği içinde çalıştığını bildirdi.
Japonya’da mayısta hane halkı harcamalarındaki artış aylık bazda yüzde 4,7 ile öngörüleri aşarken, yıllık bazda da yüzde 4,6 artarak iddiaların üzerinde gerçekleşti. Hane halkının harcamalarına yönelik beklenti aylık olarak yüzde 0,4 ve yıllık olarak da yüzde 1,3 artması tarafındaydı.
Japonya’da haziran ayına ait hizmet bölümü PMI 51,7 ile bir evvelki aya nazaran artarken, bölümde genişlemeye işaret etti. Çin tarafında ise Caixin hizmet bölümü PMI 50,6 ile beklentilerin gerisinde gerçekleşti.
Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,40 bedel kazanırken, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,85, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,05 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,52 geriledi.
Gelecek hafta salı Japonya’da dış ticaret istikrarı, çarşamba Çin’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), perşembe Japonya’da ÜFE dataları takip edilecek.
Yurt içinde ödemeler istikrarı datalarını takip edilecek
Yurt içinde geçen hafta alış yüklü bir seyir öne çıkarken BIST 100 endeksi yüzde 9,26 yükselişle 10.275,75 puandan kapanırken, gözler yeni haftada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanacak ödemeler istikrarı datalarına çevrildi.
Türkiye İstatistik Kurumu bilgilerine nazaran, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 1,37, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 2,46 artış gösterdi. Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 35,05, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 24,45 olarak kayıtlara geçti.
Öte yandan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, haziran ayı dış ticaret datalarını açıkladı. Bakan Bolat, “İhracatımız haziranda (geçen yılın birebir ayına göre) yüzde 8 artışla 20,5 milyar dolara ulaştı. Bu yüzde 8’lik artış son bir yılın en yüksek aylık artış oranı olarak tarihe geçmiş oldu. Haziran prestijiyle yıllık ihracatımızda rekor sayı olan 267 milyar dolara ulaşmış olduk.” dedi.
Bunun yanı sıra cuma günü TCMB, Haziran Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı. Rapora nazaran yıllık enflasyon, besin ve hizmet kümelerinde gerilerken öteki ana kümelerde yükseliş kaydetti. Aylık bazda hizmet ve güç kümeleri fiyat artışlarıyla öne çıkarken, besin fiyatları sonlu bir oranda geriledi. İşlenmemiş besin fiyatları zerzevat öncülüğünde düşüş gösterirken, işlenmiş besinde aylık fiyat artışı yavaşladı.
Rapora nazaran, yıllık enflasyon sağlam mal (altın hariç) ile giysi ve ayakkabı kümelerinde yükselirken başka temel mallar kümesinde bir ölçü geriledi. Güçlü tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 1,24 ile evvelki aya kıyasla güç kaybetti. Bu periyotta, beyaz eşya fiyatları yüzde 3,04 yükselirken, araba fiyat artışı yüzde 1,07 ile evvelki aya kıyasla zayıfladı, mobilya fiyatları ise görece yatay seyretti.
AA Finans’ın TCMB tarafından 11 Temmuz’da açıklanacak “Mayıs 2025 Ödemeler Dengesi” bilgilerine ait beklenti anketi, 16 ekonomistin iştirakiyle sonuçlandı. Ankete nazaran, ekonomistler, cari süreçler hesabının mayıs ayında 1 milyar 84 milyon dolar açık verdiğini öngördü.
Ekonomistlerin kelam konusu devir için cari açık beklentileri, 280 milyon dolar ile 4 milyar 800 milyon dolar ortasında değişti. Ekonomistler, cari süreçler açığının 2025 yılında 19 milyar 783 milyon dolar olarak gerçekleşeceğini kestirim etti. Ekonomistlerin 2025 için cari açık beklentisi 17 milyar dolar ile 22 milyar dolar aralığında yer aldı.
Dolar/TL haftayı evvelki haftalık kapanışın yüzde 0,1 altında 39,8750’den tamamladı.
Gelecek hafta yurt içinde pazartesi Hazine nakit istikrarı, perşembe sanayi üretimi, cuma ödemeler istikrarı bilgileri takip edilecek.
