Adalet Komisyonu’nda kabul edilen 10. Yargı Paketi ile noterlikten icraya, ceza hukukundan trafik düzenine birçok alanda yeni düzenlemeler getiriliyor.

Teklifle, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı uyarınca İcra ve İflas Kanunu‘nda değişikliğe gidiliyor.

Buna nazaran, istinaf ve temyiz yoluna müracaat ve incelemede, davanın açıldığı yahut şikayet müracaatının yapıldığı mali hudutlar temel alınacak. İstinaf ve temyize müracaatta temel alınan mali hudutta yine değerleme nedeniyle meydana gelen artışın, bölge adliye mahkemesinin kaldırma yahut Yargıtay’ın bozma kararları üzerine tekrar verilen kararlar hakkında uygulanmaması ve birinci karar tarihinde geçerli olan nakdî sonların temel alınmasına yönelik karar yürürlükten kaldırılacak.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Noterlik Kanunu‘nda yapılan değişikliğe nazaran, noterlere, sıfat ve görevlerinin gereklerine uymayan hal ve hareketlerinin tespit edilmesi üzerine durumun niteliğine ve aksiyonun yük derecesine nazaran disiplin cezalarından biri verilecek.

Noterlere yönelik uyarma, kınama, para cezası, geçici olarak işten çıkarma ve meslekten çıkarma cezalarını gerektiren fiiller başka ayrı gösterilerek, hangi hallerde uygulanacakları karar altına alınıyor. Meslekten çıkarma hariç olmak üzere disiplin cezalarında, nitelik ve tartı prestijiyle kararda belirtilen aksiyonlara misal hareketlerde bulunma hali de ilgili disiplin cezasını gerektirecek aksiyon olarak tanımlanıyor.

Kanun’daki “Eski cezaların etkisi” kararının başlığı, “Bir üst yahut alt derece disiplin cezasının uygulanması ve zamanaşımı” olarak değiştiriliyor. Buna nazaran, hakkında rastgele bir disiplin cezası verilen noterin bu cezanın katılaşma tarihinden itibaren 5 yıl içinde disiplin cezası verilmesini gerektiren yeni bir fiil işlemesi halinde, bu fiil için Kanun’da öngörülen disiplin cezasının bir derece ağır olanı uygulanacak.

İlk sefer disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiil işleyen ve geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu olan notere, meslekten çıkarma cezasını gerektiren durumlar hariç olmak üzere, verilecek disiplin cezasından bir derece hafif olanı uygulanabilecek.

Meslekten çıkarma cezasını gerektiren hareketler hariç olmak üzere, disiplin soruşturmasını gerektiren aksiyonların öğrenilmesinden itibaren 3 yıl geçmiş olması halinde disiplin soruşturması açılamayacak, disiplin cezasını gerektiren hareketin işlendiği tarihten itibaren 5 yıl geçmiş olması halinde ise disiplin cezası verilemeyecek.

Disiplin cezasını gerektiren aksiyonla ilgili olarak birebir vakitte ceza soruşturması yahut kovuşturması açılmışsa ceza kanunlarında belirlenen zamanaşımı süreleri uygulanacak. Disiplin Kurulu tarafından kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilmesi halinde mahkeme kararının katileşmesinden itibaren bir yıl geçmekle ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrayacak.

Söz konusu düzenlemelere ahenk sağlamak hedefiyle Kanun’un “Yasaklara muhalif harekette bulunmak” kararı yürürlükten kaldırılıyor ve noterlikler ortak cari hesabına ait ortak süreçlere ilişkin gelir fiyatının ortak hesaba yatırılacak kısmını mühleti içinde yatırmayan noterlere yönelik cezada değişikliğe gidiliyor.

İdari Yargılama Yordamı Kanunu’nda değişiklik

Anayasa Mahkemesinin kararı doğrultusunda İdari Yargılama Metodu Kanunu’nda değişiklik yapılıyor. Buna nazaran, Danıştay, yönetim ve vergi mahkemelerinde açılan ve Kanun’da belirtilen kuralları taşıyıp duruşma yapılmasının mecburî olduğu davalar ile istinaf yahut temyiz yoluna başvurulabilecek kararların belirlenmesinde, davanın açıldığı tarihteki mali hudut temel alınacak.

Suça teşebbüs ve taammüden yaralama

Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişiklikle suça teşebbüs halinde faile ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet mahpus cezaları yerine verilecek müddetli mahpus cezasının alt ve üst sınırı artırılıyor.

Buna nazaran, suça teşebbüs halinde faile, meydana gelen zarar yahut tehlikenin tartısına nazaran ağırlaştırılmış müebbet yerine 13 yıldan 20 yıla kadar mahpus cezası verilirken, bu mühlet 14 yıldan 21 yıla kadar; müebbet yerine 9 yıldan 15 yıla kadar mahpus cezası öngören karardaki mühlet ise 10 yıldan 18 yıla kadar halinde düzenleniyor.

Kasten yaralama kabahatine ait mahpus cezası müddetlerinde de artışa gidiliyor. Taammüden oburunun bedenine acı veren yahut sıhhatinin ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan bireye yönelik mahpus cezasının alt sonu bir yıldan, 1 yıl 6 aya çıkarılıyor.

Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki tesirinin kolay bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması halinde, mağdurun şikayeti üzerine hükmolunacak 4 aydan 1 yıla kadar olan mahpus cezası ise 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar formunda değiştiriliyor. Cürmün bayana karşı işlenmesi halinde verilecek cezanın alt sonu 6 aydan 9 aya yükseltiliyor.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamaya neden olan taammüden yaralamaya yönelik mahpus cezaları da artırılıyor. Buna nazaran, taammüden yaralama fiili, mağdurun duyularından yahut organlarından birinin fonksiyonunun daima zayıflamasına, konuşmasında daima zorluğa, yüzünde sabit ize, ömrünü tehlikeye sokan bir duruma ve hamile bir bayana karşı işlenip de çocuğunun vaktinden evvel doğmasına neden olmuşsa verilecek mahpus cezasının alt hududu 3 yıldan 4 yıla; taammüden yaralamanın bedende kemik kırılmasına yahut çıkığına neden olması sonucu kırık yahut çıkığın hayat işlevlerindeki tesirine nazaran uygulanacak mahpus cezasının alt hududu ise 5 yıldan 6 yıla çıkarılıyor.

Kasten yaralama fiili, mağdurun güzelleşme imkanı bulunmayan bir hastalığa yahut bitkisel hayata girmesine, duyularından yahut organlarından birinin fonksiyonunun yitirilmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzünün daima değişikliğine ve hamile bir bayana karşı işlenip de çocuğunun düşmesine neden olması halinde verilecek mahpus cezasının alt sonu 5 yıldan 6 yıla; fiilin bedende kemik kırılmasına yahut çıkığına neden olması sonucu kırık yahut çıkığın hayat işlevlerindeki tesirine nazaran verilecek mahpus cezasının alt hududu ise 8 yıldan 9 yıla yükseltiliyor.

Kasten yaralama sonucunda vefat meydana gelmişse verilecek mahpus cezasının alt ve üst sonu 8 yıldan 12 yıla kadar yerine, 10 yıldan 14 yıla kadar biçiminde değiştiriliyor. Bedende kemik kırılmasına yahut çıkığına neden olan taammüden yaralama sonucunda vefat meydana gelmesi halinde verilecek mahpus cezasının alt sonu 12 yıldan 14 yıla çıkarılıyor.

Tehdit cürmüyle aktif mücadele

Kanun teklifiyle tehdit cürmüyle daha faal gayret edilmesi ve caydırıcılığın sağlanması amaçlanıyor.

Buna nazaran, malvarlığı prestijiyle büyük bir ziyana uğratacağından yahut sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehditte, mağdurun şikayeti üzerine verilecek mahpus cezasının alt hududu 2 ay olacak.

Tehdidin silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, imzasız mektupla yahut özel işaretlerle; birden fazla kişi tarafından birlikte, var olan yahut var sayılan hata örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi halinde hükmolunacak mahpus cezasının üst sonu 5 yıldan 7 yıla çıkarılıyor.

Ses ve gaz fişeği atabilen silahlar da “genel güvenliğin taammüden tehlikeye sokulması” hatasının kapsamına alınıyor. Buna nazaran, ses ve gaz fişeği atabilenler dahil silahla ateş eden yahut patlayıcı unsur kullananlar 1 yıldan 5 yıla kadar mahpus cezasıyla cezalandırılacak.

Kişilerin hayatı, sıhhati yahut malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da bireylerde endişe, telaş yahut panik yaratabilecek usulde yangın çıkarılması; bina çökmesine, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel yahut taşkına neden olunması; ses ve gaz fişeği atabilenler dahil silahla ateş edilmesi yahut patlayıcı unsur kullanılması kabahatlerinin, şahısların toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılacak.

Trafik güvenliğini tehlikeye sokanlara yönelik mahpus cezaları

Trafik güvenliğini tehlikeye sokanlara yönelik cezalar da artırılıyor. Buna nazaran, kara, deniz, hava yahut demiryolu ulaşım araçlarını bireylerin hayat, sıhhat yahut malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek formda sevk ve yönetim edenlere verilecek mahpus cezasının alt sonu 3 aydan 4 aya; alkol yahut uyuşturucu husus tesiriyle ya da diğer bir nedenle emniyetli bir formda araç sevk ve yönetim edemeyecek halde olmasına karşın araç kullananlara uygulanacak mahpus cezasının alt hududu 3 aydan 6 aya yükseltiliyor.

Trafikteki saldırganlık fiilleriyle daha faal uğraş edilmesi ile şahısların trafikteki can ve mal güvenliğinin sağlanması da amaçlanıyor. Buna nazaran, Kanun’da yer alan “Ulaşım araçlarının kaçırılması yahut alıkonulması” kararının başlığı “Ulaşım araçlarının hareketinin engellenmesi, kaçırılması yahut alıkonulması” formunda değiştiriliyor.

Hukuka karşıt bir davranışla kara ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen, bu aracı hareket halindeyken durduran yahut gitmekte olduğu yerden diğer yere götüren kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar mahpus cezasıyla cezalandırılacak. Cürmün konusunun deniz yahut demir yolu ulaşım aracı olması halinde, 2 yıldan 5 yıla kadar mahpus cezasına hükmolunacak.

Hukuka ters bir davranışla hava ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen yahut bu aracı gitmekte olduğu yerden öteki yere götüren bireye, 5 yıldan 10 yıla kadar mahpus cezası verilecek. Tanımlanan bu hataların işlenmesi emeliyle yahut sırasında diğer bir hatanın işlenmesi halinde ayrıyeten bu hatadan ötürü ceza uygulanacak.