Bakan Fidan, TRT Haber’de Mücahit Eker’in gündeme ait sorularını yanıtladı.
Fidan, Türkiye’nin Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başından bu yana durumunun tıpkı olduğunu ve bölgede savaş istemediğini belirterek, 1 milyondan fazla insanın vefatı ve yaralanmasıyla, büyük kentlerin yok olmasıyla ve bölge iktisadının “felç olmasıyla” sonuçlanan bir savaşla karşı karşıya olunduğunu söz etti.
Savaşın neredeyse dördüncü yılına döndüğüne işaret eden Fidan, “Sadece iki ülke yok, iki ülkenin gerisindeki öteki ülkeler de aslında saf almış durumda. Bu daha global bir savaşa dönüşüyor. Biz baştan itibaren bu savaşın durdurulmasıyla ilgili uğraşımızı ortaya koyarken tam da bu nedenden ötürü. Bu iki ülkenin savaşı değil, bu iki ülke gerisinde saf tutan ülkelerin savaşıyla birlikte global yayılma riski olacak bir savaş olacak.” diye konuştu.
Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın taraflara sık sık barış davetinde bulunduğuna dikkati çekerek, Türkiye’nin Karadeniz Tahıl Mutabakatı, Mart 2022’deki görüşmeler ve esir takası üzere teşebbüsleri olduğunu hatırlattı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın göreve gelmesiyle ateşkes daveti olduğunu ve tarafların niyetlerini ortaya koyduğunu aktaran Fidan, Türkiye’nin arabuluculuk birikimini ve deneyimini kullanarak çalışmaları başlattığını ve tarafların birinci kere 16 Mayıs’ta İstanbul’da bir ortaya geldiğini anlattı.
Fidan, 16 Mayıs’taki görüşmelerde esir takası konusunda mutabakat sağlandığını, tarafların ateşkes kaidelerinin ne olduğuna dair çalışma hazırlayacaklarını taahhüt ettiğini ve mümkün başkanlar toplantısına dair ne yapılabileceğini görüştüklerini anlattı.
Moskova ve Kiev ziyaretleri sırasında birçok üst seviye görüşme yaptığını anımsatan Fidan, Türkiye’nin ateşkese ve barışa ulaşılabilmesi için nasıl bir süreç izlenmesi gerektiğine dair çalışmalar yaptığını aktardı.
Fidan, dünkü toplantıda da tarafların hazırlıklı geldiğini ve görüşmelerin olumlu bir ortamda geçtiğini belirterek, esir değişimi konusunda yeniden bir karar alındığını ve bu kere sayının 1000’den fazla olabileceğini lisana getirdi.
Rusya ve Ukrayna’nın ateşkes koşullarına dair dokümanların sunulduğunu ve önderler toplantısıyla ilgili de perspektiflerini ortaya koyduğunu kaydeden Fidan, bir sonraki süreçte tekrar bir ortaya gelinmesiyle ilgili de mutabakata varıldığını tabir etti.
“Beklentimiz bir sonraki tıbbın da olacağı yönünde”
Fidan, Rusya ile Ukrayna ortasında yapılabilecek sonraki görüşmelerden beklentisine ait, “Bizim beklentimiz bir sonraki cinsin da olacağı istikametinde. Zira her iki taraf da bir ortaya gelmenin bir yarar getirdiğini görüyor.” sözlerini kullandı.
Görüşmelerde şiddetli bir tartışma ortamı olmadığını ve düzgün bir müzakere yapıldığını anlatan Fidan, “Mevcut kurallar ve ruhsal kuşatıcı ortamı, savaş psikolojisini dikkate aldığınızda, sahiden olabilecek en âlâ seviyede bir toplantı oldu. Kıymetli olan bu masadan kalkmamak ve bu masada ateşkese ve barışı yönelik hali devam ettirmek. Bizim taraflara tavsiyemiz bu. Bu masanın Türkiye’de olması yahut olmaması değil. Lakin bir masa etrafında bu arkadaşların bir ortaya gelip konuşmaya devam etmeleri gerekiyor.” diye konuştu.
“Üç başkanın tanıdığı, güvendiği, itimat ettiği öbür bir isim yok”
Fidan, mümkün bir başkanlar toplantısının Türkiye’de yapılması ihtimaline ait, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu türlü bir toplantıya mesken sahipliği yapmaktan memnuniyet duyacağını lisana getirdiğini aktararak, “Sözü edilen üç başkanın birebir anda tanıdığı, güvendiği, itimat ettiği diğer bir isim de yok açıkçası. Yer bulunabilir de, siyasal liderlik olarak, global manada bu türlü bir duruş ortaya koymuş, yıllarca çetin uğraşlarla sınanmış, dürüstlüğü, güvenirliği ve yönettiği kurumların profesyonelliği prestijiyle öteki bir başkan de yok.” sözlerini kullandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu türlü bir görüşmeye mesken sahipliği yapmaya hazır olduğuna dair iletisini Kiev ve Moskova ziyaretlerinde önderlere ilettiğini aktaran Fidan, önderler bir ortaya gelmeden evvel kimi sonuçların alınması ve buna yönelik hazırlıkların tamamlanması gerektiğini söyledi.
Fidan, ilerleyen devirdeki toplantılara işaret ederek, “Birkaç sefer daha (Rusya ve Ukrayna) bir ortaya gelirlerse, sorun bir noktaya getirilirse önderlerin karşı karşıya gelmesi de kaçınılmaz olur.” dedi.
Rusya-Ukrayna Savaşı’na dair farklı yaklaşımları pahalandıran Fidan, Rusya’nın stratejik duruşunu, yükselişini yahut alternatif bir hegemonya üretişini kabul etmeyen bir alan olduğuna işaret etti.
Fidan, ABD’nin eski Başkanı Joe Biden döneminde Ukrayna’ya dayanak için alınan kararlar çerçevesinde askeri ve mali yardımların devam ettiğini fakat bunların mühletinin birkaç aya sona ereceğini anlattı.
Bu yardımların nihayete ermesinin akabinde Trump’ın alacağı kararlarla savaşla ilgili farklı bir kademeye geçilebileceğine dikkati çeken Fidan, Rusya-Ukrayna, İran ve Gazze konularında ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile telefonda görüştüğünü belirtti.
Fidan, Türkiye’nin Rusya ile Ukrayna ortasındaki son iki toplantıya dair görüşlerini Rubio’yla ele aldıklarını kaydederek, ABD’li mevkidaşının da kendi görüşlerini paylaştığını ve bu tarafta işbirliğinin devam edeceğini lisana getirdi.
